Piotr Siuda

Uwaga! W odszyfrowaniu tego wpisu może być pomocny post traktujący o alexandrowskiej koncepcji działania społecznego.

 

W drugiej odsłonie relacji z lektury książki Jeffreya C. Alexandra Znaczenia społeczne skupię się na omówieniu paradygmatu Alexandra w badaniach kultury. Amerykanin niewątpliwie wyróżnia się oryginalnym podejściem, kiedy twierdzi, że formułowany przez niego tak zwany mocny program socjologii kulturowej (the strong program in cultural sociology) jest propozycją odmienną, a przy tym „lepszą” od tych, pojawiających się w ramach socjologii kultury. Abstrahując od kwestii mnogości tematów podejmowanych w ramach tej subdyscypliny, ogólnie zawyrokować można, że ujmuje ona kulturę jako zmienną zależną. Oznacza to ni mniej, ni więcej, że kulturę traktuje się jako uwarunkowaną twardymi charakterystykami systemu społecznego (struktury społecznej). (Przypomnę, że system społeczny stanowi domenę faktów społecznych, materialnych elementów społeczeństwa, wszelkich instytucji, takich jak na przykład władza). Stanowiący kulturę zespół znaczeń jest zawsze zależny od cech grup społecznych, które się akurat w danym momencie bada, czyli znaczenia zawsze odszyfrowuje się ze struktury społecznej albo redukuje do oderwanych opisów wartości czy norm konkretnych zespołów ludzkich. Należy sobie uświadomić, że wówczas kultura staje się czymś „ambiwalentnym” i „słabym”, bowiem poddana jest ona dyktatowi zmieniających się czynników tkwiących w systemie społecznym, jak również podlega „kapryśnym” aktorom, czyli jest determinowana przez system osobowościowy. W przeciwieństwie do takiego podejścia socjolog z Yale optuje za traktowaniem kultury w kategoriach zmiennej niezależnej koegzystującej „obok” systemu społecznego czy determinant osobowościowych. Zespół znaczeń może być w tym sensie badany w oderwaniu od tych części społeczeństwa, których kształt określa. W ukazywanym ujęciu kultura radykalnie się oddala od struktury społecznej (od systemu społecznego).